Το 1917 ο Νίκος Καζαντζάκης ανέλαβε τα λιγνιτωρυχεία της Πράστοβας, πάνω από τη Στούπα, με επικεφαλής εργάτη τον Γιώργη Ζορμπά. Η επιχείρηση απέτυχε· οι δυο τους έμεναν στην παραλία της Καλογριάς. Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, μέσα στην Κατοχή, ο Καζαντζάκης έγραψε στην Αίγινα τον «Βίο και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» — από εκείνη ακριβώς τη χρονιά. Η παραλία είναι ακόμη εκεί, και ακόμη κολυμπάει κανείς.

Λίγα χιλιόμετρα βόρεια, ο Πάτρικ Λι Φέρμορ έχτισε το σπίτι του στην Καρδαμύλη — τρία πέτρινα κτίσματα μέσα σε ελιές και κυπαρίσσια. Το 1996 εκείνος και η Τζόαν το κληροδότησαν στο Μουσείο Μπενάκη, με τη ρητή επιθυμία να φιλοξενεί συγγραφείς, μελετητές και καλλιτέχνες. Άνοιξε στο κοινό το 2019 και λειτουργεί ακριβώς έτσι: ως τόπος δουλειάς.

Και η συνήθεια δεν σταμάτησε στους νεκρούς συγγραφείς. Εδώ και δώδεκα χρόνια η Καρδαμύλη έχει το δικό της διεθνές φεστιβάλ τζαζ — μια ελληνο-νορβηγική συνεργασία ανάμεσα στο Jazz Club του Sarpsborg και ανθρώπους της Καρδαμύλης — με συναυλίες που γεμίζουν πλατείες και παραλίες, σχεδόν όλες με ελεύθερη είσοδο.

Η παράδοση συνεχίζεται και σήμερα. Κάθε καλοκαίρι ο Δήμος γεμίζει με συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, εκθέσεις και παρουσιάσεις βιβλίων, με ελεύθερη είσοδο. Και κάθε Ιούλιο και Αύγουστο, οι προφεστιβαλικές εκδηλώσεις του Kardamili Art Doc Festival ταξιδεύουν σε δεκαεννέα χωριά με το ηλιακό Solar Van — έναν κινηματογράφο που δουλεύει αποκλειστικά με ηλιακή ενέργεια — και στήνουν πανί σε πλατείες που δεν είχαν ξαναδεί προβολή.

In 1917 Nikos Kazantzakis took over the lignite mines at Prastova above Stoupa, with a foreman named Giorgis Zorbas. The venture failed; the two men lived on the beach at Kalogria. A quarter of a century later, under the Occupation, Kazantzakis sat down on Aegina and wrote “Zorba the Greek” out of that single year. The beach is still there, and people still swim off it.

A few kilometres north, Patrick Leigh Fermor built his house at Kardamyli — three stone buildings among olives and cypresses. In 1996 he and Joan left it to the Benaki Museum, with the express wish that it host writers, scholars and artists. It opened to the public in 2019 and works exactly as intended: as somewhere to do the work.

And the habit did not stop with dead writers. For twelve years now Kardamyli has had its own international jazz festival — a Greek-Norwegian partnership between Sarpsborg Jazz Club and people from Kardamyli itself — filling squares and beaches with concerts, nearly all of them free.

That is not only history. Each summer the municipality fills with concerts, theatre, exhibitions and book launches, all free to attend. And every July and August the Kardamyli Art Doc Festival's pre-festival events travel to nineteen villages with the Solar Van — a mobile cinema running entirely on solar power — putting up a screen in squares that had never seen one.